نواحی مغزی درگیر در بازنمایی ذهنی

شما اینجا هستید:

بررسی بازنمایی حالات ذهنی و مناطق مغزی درگیر در آن حوزه ی است که جدیدا مورد توجه قرار گرفته است. (وجلی و همکاران ۲۰۰۱) مطالعات ساختارهای مغزی درگیر در بازنمایی حالات ذهنی سه گروه طبقه بندی را در اختیار ما قرار می دهد. نواحی مغزی درگیر در بازنمایی حالات ذهنی خود، نواحی مغزی درگیر در بازنمایی حالات ذهنی دیگران و نواحی مغزی مشترک در هردو بازنمایی.

۱

نواحی مغزی درگیر در بازنمایی حالات ذهنی خود:

 نتایج مطالعات حاکی از این مطلب است که نواحی در سیستم آهیانه ای خلفی نیمکره راست مغز بخصوص لوبول تحتانی قطعه آهیانه ای (IPL) وظیفه بازنمایی حالات ذهنی خود فرد را در اختیار دارد. شواهدی این موضوع از مطالعات پایه های نوروفیزیولوژی در هنگام اسناد به حالت های ذهنی خود و انجام اعمال خود انگیخته  به دست امده است (برای مثال،وجلی و همکاران،۲۰۰۱).

۲

نواحی مغزی درگیر در بازنمایی حالات ذهنی دیگران:

نتایج پژوهش های انجام گرفته در پریمات ها و انسان ها نشانگر آن است که شیار فوقانی قشر گیجکاهی(STS ) مسؤل بازنمایی حالات ذهنی دیگران است. شواهد حاکی آز آن  است که سلول های این ناحیه فقط در قبال محرک ها دیگران (مثلا صوت،حرکات دست و صورت  دیگران)  و نه درقبال محرک های خود فرد واکنش نشان می دهند (ارام و پرت،۱۹۹۷). همچنین نتایج برخی از پژوهش ها(برای مثال پویس و همکاران به نقل از ابواکل،۲۰۰۳) نشانگر آن است قسمت پشتی شیار فوقانی قطعه گیجگاهی در درک حرکت دهان و نگاه خیره دخیل است. آنها ذکر کردند که این ناحیه از لحاظ عملکرد با نواحی فوقانی قطعه گیجگاهی که مسؤل ادراک حرکات بدن ودست دیگران است در ارتباط است. علاوه بر این  شیار فوقانی قطعه گیجگاهی به طور انتخابی در قبال مشاهده اعمال هدفمند نظیر حرکات گرفتن اشیا با نیت قبلی(مثلا رسیدن، چنگ زدن ، نگه داشتن و پاره کردن ) پاسخ می دهند اما درقبال اعمال بدون نیت واکنش نشان نمی دهد (پرت و همکاران،۱۹۸۹).در کل می توان گفت که توانایی های مذکور خصوصا در استنباط حالات ذهنی دیگران و عموما در تعاملات اجتماعی مهم است.

 

۳

نواحی مغزی مشترک درگیر در هردو بازنمایی خود و دیگران:

به نظر ابواکل(۲۰۰۳) نواحی مغزی مشترک درگیر در هردو بازنمایی خود و دیگران  عبارتند از :آمیگدالا، شکنج قدامی سینگولیت ( ACG ) ،قشر فوق کاسه چشمی پیشانی (OFC  )، قشر میانی شکمی و پشتی پیش پیشانی ( v/d MPFC)، قشر پشتی جانبی پیشانی (ILFC ). این نواحی را می توان در دو گروه اصلی طبقه بندی کرد: گروه اول شامل ساختارهایی در سیستم لیمبیک- پارالیمبیک نظیر آمیگدالا، OFC، VMPFC، ACG و گروه دوم شامل ساختارهایی در قشر پیش پیشانی نظیر D MPFC و ILFC.

آمیگدالا حساس به جهت نگاه و ظهور هیجان در صورت دیگران است و بدعملکردی آن در بیماران اسکیزوفرن باعث ناتوانایی آنها در بازنمایی حالات هیجانی خود و دیگران می شود. قشر فوق کاسه چشم پیشانی(OFC  ) و قشر میانی شکمی پیش پیشانی( VMPFC) در تنظیم و بازنمایی حالات  هیجانی- اجتماعی دخالت دارد. آسیب به هردو قشر فوق کاسه چشم پیشانی نیمکره چپ و راست باعث ضعف هم در درک رفتار اجتماعی مناسب و هم تاثیر آن رفتار بر حالات ذهنی دیگران می شود. آسیب به هردو قشر میانی شکمی پیش پیشانی نیمکره چپ و راست( گرچه بیشتر به نیمکره راست ) باعث نقص در توانایی های نظریه ذهن خصوصا نقص در توانایی تشخیص فریب دیگران می شود. شکنج سینگولیت قدامی نقش مهمی در توجه ، پردازش هیجانی و اسناد حالات ذهنی به خود ودیگران دارد و آسیب به آن باعث ناتوانایی فرد در اسناد حالات ذهنی به خود ودیگران می شود. با توجه به مطالب فوق می توان گفت که نواحی لیمبیک و پارا لیمبیک نقش دوگانه درتنظیم بازنمایی حالات ذهنی هیجانی- اجتماعی خود فرد ودیگران دارد. این نقش در بیماران اسکیزوفرن و اوتیسم بیشتر نمایان است به طوری که این بیماران نابهنجاری های شدیدی در سیستم لیمبیک نشان می دهند که به نوبه خود باعث ضعف آنها در بیان و فهم صحیح نشانه های هیجانی و اجتماعی می شود. اما در مورد ساختارهای گروه دوم می توان گفت که قشر میانی پشتی پیش پیشانی و قشر پشتی جانبی پیشانی در اسناد حالات ذهنی به خود ودیگران دخالت دارند و آسیب به آنها باعث  نقص در نظریه ذهن افراد  می شود. (ابواکل،۲۰۰۳).

۴

مدل ارتباطی نواحی  مغزی درگیر در نظریه ذهن:

ابواکل(۲۰۰۳) با بررسی قسمت های مختلف مغزی درگیر در نظریه ذهن ، مدلی از شبکه نروبیولوژیک از نواحی دخیل درنظریه ذهن ارایه کرده است که در شکل نشان داده شده است

در این مدل نواحی پیش و پس شیار جانبی با همدیگر ارتباط دوسویه دارند و نیز ارتباطاتی بین ساختارهای لیمبیک و پارالیمبیک و نواحی پیش و پس شیار جانبی مغز وجود دارد. نقش نواحی مذکور در نظریه ذهن به قرار زیر است:

۱- بازنمایی حالات ذهنی خود توسط لوبول تحتانی قطعه آهیانه ای صورت می گیرد.

۲- بازنمایی حالات ذهنی دیگران توسط ناحیه شیار فوقانی قطعه گیجگاهی صورت می گیرد.

۳- حالات ذهنی بازنمایی شده در این نواحی برای تفسیر و تنظیم هیجانی و اجتماعی به سیستم لیمبیک و پارالیمبیک فرستاده می شود.

۴- سپس اطلاعات پردازش شده برای پردازش کاربردی به نواحی قشر میانی پشتی پیش پیشانی و قشر پشتی جانبی پیشانی فرستاده می شود(همان منبع).

تصویر  نوروآناتومی عملکردی بازنمایی و اسناد حالات ذهنی خود و دیگران