ترشح و گردش مایع مغزی-نخاعی

شما اینجا هستید:

ترشح مایع مغزی-نخاعی به صورت ترشح فعال توسط شبکه کورویید انجام می شود که در داخل بطن های مغز قرار گرفته است.حجم کلی مایع مغزی-نخاعی ۱۰۰ تا ۱۵۰ سانتی متر مکعب است و روزانه نزدیک به ۵۰۰ سانتی متر مکعب از مایع توسط شبکه کرویید تولید می شود.

۱

ترشح مایع مغزی-نخاعی به صورت ترشح فعال توسط شبکه کورویید در داخل بطن های جانبی، بطن سوم و بطن چهارم مغز انجام می شود. این مایع از بطن های جانبی توسط مجرای مونرو (Munro) به بطن سوم و از راه قنات سیلویوس (cerebral aqueduct) به بطن چهارم جاری می شود. سپس از بطن چهارم توسط سه سوراخ، یکی در وسط به نام سوراخ ماژندی (Magendie) و دو تا در طرفین به نام سوراخ های لوشکا (Luschka) به فضای عنکبوتیه می ریزد و دور مغز و نخاع جریان پیدا می کند. جذب مایع مغزی-نخاعی توسط استطاله های عنکبوتیه است که توسط آن به سینوس های وریدی ریخته می شود و وارد گردش خون عمومی می گردد.

۲

انسداد جریان مایع مغزی-نخاعی در هر قسمت از مسیر آن، باعث هیدروسفالی (hydrocephalus) می شود. هیدروسفالی می تواند باعث افزایش فشار مایع مغزی-نخاعی، افزایش حجم بطن های مغز و صدمه مغز شود. اگر هیدروسفالی به علت بسته شدن دستگاه بطنی باشد، هیدروسفالی غیر مرتبط نامیده می شود. اگر علت هیدروسفالی عدم جذب مایع مغزی-نخاعی توسط استطاله های عنکبوتیه باشد، به آن هیدروسفالی مرتبط می گویند. هیدروسفالی مرتبط در اثر بالا رفتن پروتئین مایع مغزی-نخاعی، خون ریزی در فضای عنکبوتیه، تومورهای این فضا، و برخی مننژیتها می تواند ایجاد شود.

۳

سلول های شبکه مویرگی کورویید (choroid plexus) سلول های مکعبی شکلی هستند که از پوشش بطن ها، یعنی سلول های اپاندیم (ependymal) منشأ می گیرد. در انسان بالغ حجم کلی مایع مغزی-نخاعی ۱۰۰ تا ۱۵۰ سانتی متر مکعب است که ۳۰ سانتی مکعب آن در بطن ها و بقیه در فضای عنکبوتیه قرار دارد. روزانه نزدیک به ۵۰۰ سانتی متر مکعب از این مایع توسط شبکه کورویید ساخته می شود. یعنی مایع مغزی-نخاعی هر ۵ تا ۷ ساعت یک بار تعویض می گردد.

۴

سلول های شبکه کورویید دارای انواع مختلف حمل کننده های فعال هستند که بعضی مواد را وارد مایع مغزی-نخاعی می کنند و برخی دیگر را به گردش خون بر می گردانند. به این ترتیب، این شبکه انتخاب می کند که چه موادی از خون اجازه ورود به مغز را دارند (سد خونی-مغزی).