پرده های مغزی

شما اینجا هستید:

پرده های مغزی یا مننژ (meninges) لایه هایی از جنس بافت همبند هستند که مغز و نخاع را توسط سه لایه، نرم شامه (pia mater)، عنکبوتیه (arachnoid) و سخت شامه (dura mater) پوشانده اند.

۱

دو لایه زیرین پرده های مغزی یعنی نرم شامه و عنکبوتیه با هم، لپتومننژ (leptomeninges) نامیده می شوند. در فضای عنکبوتیه (subarachnoid space) که بین این دو قرار دارد و مایع مغزی – نخاعی در آن جاری است، تعداد زیادی عروق خونی وجود دارند. شاخه هایی از این عروق داخل مغز نیز می روند و این شاخه ها تا مویرگ شدن توسط پرده نرم شامه پوشیده شده اند. فضای بین این عروق و پرده نرم شامه، فضای ویرشو-روبین (Virchow-Robin) نام دارد که در حقیقت دنباله فضای زیر عنکبوتیه است. انتشار پاسیو و دوجانبه آب و مواد محلول بین مایع خارج سلولی مغز و مایع مغزی-نخاعی از این فضا باعث ایجاد تعادل میان این دو می شود.در جایی که این عروق به مویرگ تبدیل می شوند، دیگر پرده نرم شامه وجود ندارد و سلول های آندوتلیال مویرگی در تماس با سلول های گلیال مغز هستند.

۲

پرده خارجی که سخت تر و متراکم تر از دو پرده دیگر است، سخت شامه نام دارد و حاوی سینوس های وریدی است. این سینوس ها خون را از مغز خارج می کنند و در داخل آن ها استطاله هایی از پرده عنکبوتیه قرار دارد. این استطاله ها از پرده سخت شامه به داخل سینوس های وریدی وارد می شوند و مایع مغزی-نخاعی را به سینوس ها می فرستند تا مجدداً به گردش خون عمومی وارد شود. این کار توسط لوله های مزوتلیال انجام می شود که مانند دریچه عمل می کنند. اگر فشار داخل سینوس های وریدی بالا برود این دریچه ها بسته می شوند و خروج مایع مغزی-نخاعی متوقف می گردد.

۳

فضای بالقوه بین پرده عنکبوتیه و پرده سخت شامه، فضای ساب دورال (subdural space) نام دارد. اگر در اثر ضربه به سر، وریدهای این ناحیه پاره شوند، خون در این فضا جمع می شود که خون ریزی ساب دورال (subdural hematoma) را ایجاد می کند. هماتوم ساب دورال از زمان وقوع ضربه تا ماه ها بعد از ضربه می تواند ایجاد شود.

۴

بین سخت شامه و استخوان جمجمه، فضای بالقوه اکسترادورال (extradural space) وجود دارد که شریان های مهمی در آن قرار گرفته اند. گاهی ضربه های مغزی باعث پارگی این شریان ها و در نتیجه هماتوم اکسترادورال (extradural hematoma) می گردد. هماتوم اکسترادورال به صورت حاد ایجاد می شود و یکی از موارد فوری جراحی مغز محسوب می گردد.

مطلب مرتبط با این مبحث: سد خونی-مغزی