روش های تشریح دستگاه عصبی

شما اینجا هستید:

روش های متفاوتی برای مطالعه و تشریح مغز و دستگاه وجود دارد، در این نوشته با ۵ مورد از این روش ها آشنا می شویم.

۱

سلول شناسی Histology

سلول شناسی کلاسیک دستگاه عصبی شامل رنگ آمیزی با رنگ های کاتیونیک و نیترات نقره است. رنگ های کاتیونیک مثل بنفش کرزیل (cresyl) و آبی تولوئیدین (toluidine) به شاخه های فسفات با شارژ منفی اسیدهای نوکلئیک در هسته نورون و اجسام نیسل متصل می شوند و جسم سلولی را مشخص می کنند. رنگ آمیزی با نیترات نقره، تمام نورون را به صورت یکنواخت تیره می کند و زایده های عصبی را به خوبی نشان می دهد.

۲

سلول شناسی فلورسنس Histofluorescence

راه های عصبی که کاتکولامین یا سروتونین ترشح می کنند، با رنگ آمیزی فورمالدئید یا اسید فورمیک زیر نور ماوراء بنفس قابل رؤیت هستند. این حالت در اثر تبدیل این ناق های عصبی به ترکیبات ایزوکینولین است که در نور با طول موج مناسب، کاتکولامین ها به رنگ سبز و سروتونین به رنگ مغز پسته ای دیده می شوند.

در انتهای آزمایش به روش ثبت داخل سلولی، اگر یک رنگ فلورسنت مثل زرد لوسیفر به داخل نورون تزریق شود، در داخل همه زایده های عصبی پخش می شود و می توان شکل ظاهری نورون را با الکتروفیزیولوژی آن مقایسه و تطبیق نمود.

۳

سلول شناسی شیمیایی Histochemistry

محل یک نورون یا پایانه های آن را در داخل دستگاه عصبی، می توان با تزریق یک نشانگر مشخص نمود. نشانگر باید قابل جذب توسط نورون و سپس قابل تشخیص توسط یک پردازه باشد. برخی مواد توسط جسم نورون دریافت و به پایانه ها فرستاده می شوند که محل آنان را می توان با چنین آزمایشی مشخص نمود. بعضی مواد برعکس، توسط پایانه ها گرفته شده و به جسم نورون می روند. برخی مواد در هر دو جهت امکان تحرک دارند.
معمولاً نشانگر در قسمت مورد نظر مغز حیوان تزریق می شود. پس از یک تا سه روز حیوان را بیهوش کرده ماده فیکساتیو را به او تزریق می کنند. سپس مغز را در آورده برش می دهند و اگر نشانگر یک رنگ فلورسنت باشد با میکروسکپ فلورسنت مشاهده می کنند ( یا اگر ماده رادیواکتیو باشد توسط اتورادیوگرافی پخش ماده رادیواکتیو بررسی می شود).

۴

رنگ آمیزی ایمنی Immunostaining

می توان پادتن پروتئین های مختلف (مثلاً یک آنزیم یا یک گیرنده) را تهیه کرد و با قرار دادن آن در جوار نورون ها، وجود آن پروتئین را در نورون مشخص نمود. این پادتن ها را برای مولکول های کوچک هم می توان تهیه نمود، ولی برای این کار ابتدا باید آن ها را به یک مولکول پروتئینی متصل کرد. برای این کار باید پادتن دومی بر ضد ایمون گلوبولین G تهیه نمود و سپس آن را با یک نشانگر مشخص نمود.

۵

اُتورادیو گرافی Autoradiography

در بسیاری از آزمایش ها، به خصوص در نقشه برداری از مسیر یک ناقل عصبی، از نشانگرهای رادیواکتیو استفاده می شود. ماده رادیواکتیو که روی ناقل عصبی نشسته است، مسیر حرکت خود را روی فیلم حساس نشان می دهد. پس از فیکس کردن بافت، برش های با ضخامت ۳ تا ۵ میکرومتر برای بررسی توسط میکروسکپ نوری و یا برش های حدود ۹۰ نانومتر جهت بررسی توسط میکروسکپ الکترونیک به بافت داده می شود. برش ها توسط یک لایه نازک امولسیون عکاسی پوشانده می شوند و برای مدت چند روز تا چند ماه در فریزر تاریک برای تأثیر گذاشتن روی امولسیون نگهداری می شوند. بعد عمل ثابت کردن و ظاهر کردن انجام می گیرد و تصویر زیر میکروسکپ بررسی می شود.