طبقه بندی نورون ها

شما اینجا هستید:

نورون ها در انواع بسیار زیاد از نظر شکل جسم نورونی، شکل زواید نورونی، نوع سیناپس ها و نوع ناقل عصبی دیده می شوند. بنابراین می توان آنان را بر حسب شکل ظاهری، نوع کار و یا ناقل عصبی که ترشح می کنند تقسیم بندی کرد. تورون هایی که در هر یک از این طبقه بندی ها در یک گروه قرار می گیرند، معمولاً کار آنان نیز مشابه یکدیگر است.

۱

نورون هایی که یک یا دو یا چند زائده نورونی دارند، یک قطبی (unipolar)، دو قطبی (bipolar) و چند قطبی (multipolar) نامیده می شوند. بیشتر نورون های مهره داران چند قطبی است ولی موارد استثنایی مهمی نیز در این مورد وجود دارد. به طور مثال جمعی از نورون ها در شبکیه چشم که با سلول های گیرنده نور سیناپس می شوند، نورون های دو قطبی هستند. و همچنین نورون های حسی موجود در عقده های ریشه خلفی نخاع یک قطبی هستند. البته این نورون ها در ابتدای تشکیل دو قطبی هستند، ولی بعد ها دو زائده نورونی با هم یکی می شوند، و به اینگونه نورون ها، نورون های یک قطبی کاذب (pseudounipolar) می گویند.

۲

شکل درخت دندریتی، وجود یا عدم وجود خار دندریتی و طول آکسون نیز می تواند مبنای طبقه بندی قرار گیرد. نورون های هرمی شکل (pyramidal)، نورون های ستاره ای (stellate) و نورون های پورکنژی مخچه (purkinje) تعدادی از نورون های این نوع طبقه بندی می باشند. نورون های هرمی شکل ۶۰% نورون های کورتکس را تشکیل می دهند و علاوه بر آنکه جسم سلولی آن ها به شکل هرم می باشد، توزیع دندریت های آن ها نیز در مجموع به شکل هرم است. نورون های ستاره ای دارای دندریت هایی هستند که به شکل اشعه نورانی ستارگان به اطراف پخش می شوند. نورون های پورکنژی به دلیل دندریت های آن ها که در دو بعد پخش می شوند، دارای شکل اختصاصی در دستگاه عصبی هستند.

۳

نورون ها را نیز می توان با در نظر گرفتن ارتباطات بر حسب کارشان طبقه بندی کرد. در هر قسمت از دستگاه عصبی، اطلاعات لازمه را توسط رشته های آوران (afferent) در یافت می کند و نتیجه محاسبات روی آن اطلاعات را توسط رشته های وابران (efferent) به قسمت های دیگر ارسال می نماید. نورون های آوران با گیرنده های حسی در ارتباط هستند و اطلاعات را از آن ها دریافت می کنند. به این نورون ها، نورون های حسی نیز می گویند. نورون های وابرانی که با عضلات در تماس هستند، نورون های حرکتی نام دارند.

۴

تقسیم بندی نورون ها می تواند بر مبنای ماده ناقل عصبی باشد که توسط آن ها ترشح می شود. نورون های هرمی گلوتامات و نورون های ستاره ای گاماآمینوبوتیرات ترشح می نمایند. معمولاً بین شکل ظاهری نورون و ماده ناقل عصبی آن ارتباط وجود دارد.