نورون ها (یاخته های عصبی)

شما اینجا هستید:

نورون یا سلول عصبی یک سلول قابل تحریک الکتریکی است که اطلاعات را از طریق سیگنال های الکتریکی و شیمیایی دریافت، پردازش و انتقال می دهند. این سیگنال ها بین نورون ها از طریق اتصالات تخصصی به نام سیناپس ها رخ می دهد. نورون ها می توانند به یکدیگر متصل شوند، تا مدارهای عصبی ایجاد کنند. نورون اجزای اصلی سیستم عصبی مرکزی است که شامل مغز و نخاع و سیستم عصبی پیرامونی است، که شامل سیستم عصبی خودمختار و سیستم عصبی تنی است.

انواع بسیاری از نورونهای تخصصی وجود دارد. نورونهای حسی نوع خاصی از محرک ها مانند لمس، صدا یا نور و سایر محرک هایی که بر سلول های اندام های حسی تأثیر می گذارند، پاسخ می دهند و آن را به یک سیگنال الکتریکی برای انتقال تبدیل می کنند که سپس به مغز و نخاع منتقل می شود. نورونهای حرکتی سیگنال های مغز و نخاع را دریافت می کنند تا برو روی همه چیز از انقباض عضلات تا غدد لنفاوی تاثیر بگذارد. نورون های واسط نورون ها را به دیگر نورون ها در همان ناحیه مغز یا نخاع در شبکه های عصبی متصل می کنند.

یک نورون معمولی شامل جسم سلولی (soma)، دندریت و یک آکسون است. اصطلاح نوریت برای توصیف یک دندریت یا آکسون، به ویژه در مرحله غیرمتعارف آن، استفاده می شود. دندریتها ساختارهای نازکی هستند که از جسم سلولی بوجود می آیند، که اغلب برای صدها میکرومتر و چندین شاخه در حال گسترش هستند و باعث ایجاد یک درخت "درخت دندریتی پیچیده" می شوند. آکسون (همچنین فیبر عصبی نیز نامیده می شود) فرمت خاصی از سلول است که از جسم سلولی در یک فرآیند از قسمتی به نام آکسون هایلوکب وجود می آید و فاصله ای را تا ۱ متر در انسان یا سایر گونه ها طی می کند. اکثر نورون ها سیگنال ها را از طریق دندریت ها دریافت می کنند و آکسون سیگنالها را ارسال می کنند.

۱

تعداد نورون ها

دستگاه عصبی انسان حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلیارد نورون را شامل می شود. تراکم نورونها در قشر مغز پستانداران مختلف تقریبا یکسان است. بدیهی است مغزهای کوچک تر تعداد نورون کمتری دارند.

۲

طبقه بندی نورون ها

نورون ها را می توان بر حسب شکل ظاهری، نوع کار و یا ناقل شیمیایی که ترشح می کنند تقسیم بندی کرد. نورون هایی که یک یا دو یا چند زایده نورونی دارند، یک قطبی، دوقطبی و چند قطبی نامیده می شوند. شکل درخت دندریتی، وجود یا عدم وجود خار دندریتی و طول اکسون نیز می تواند مبنای طبقه بندی قرار گیرد. طبقه بر حسب نوع کار، نورون های حسی را که به تحریکهای فیزیولوژیک پاسخ می دهند از نورون های حرکتی که روی هدفهای معین تاثیر می گذارند جدا می سازند.

۳

زایده های نورونی

زایده های نورون استطاله های درازی هستند که از جسم نورون خارج می شوند و شامل دندریتها و اکسون ها می باشند. دندریت ها برای سلول عصبی اطلاعات جمع آوری می کنند. یک نورون ممکن است یک یا چند دندریت داشته باشد. اکسونها بازده سلول عصبی را به بیرون می برند و معمولا هر سلول عصبی یک اکسون دارد.

نورون ها برخلاف سلولهای دیگر بدن دارای زایده هایی دراز و لوله ای شکل هستند که دندریت و آکسون نامیده می شوند. دندریتها معمولا شاخه های زیادی دارند، به حدی که گاه تا ۹۰ درصد سطح نورون را شامل می شوند. دندریتهای برخی نورونها از صدها زایده کوتاه پوشیده شده اند که خار دندریتی نامیده شده اند و سیناپس های دندریت بر روی آنها قرار گرفته است. این گونه نورون ها را نورون های خاردار می نامند و با این ترتیب سایر نورون ها نورونهای بدون خار نامیده می شوند. یک نورون ممکن است یک یا چند دندریت داشته باشد.

اکسون یا دندریت

اکسون و دندریت را می توان با تفاوتهای ساختمانی آنان از یکدیگر افتراق دارد. دندریتها حاوی تعداد زیادی اجسام نیسل هستند و بنابراین قادر به سنتز پروتئین می باشند، در حالی که اکسونها قادر به ساختن پروتئین نیستند و پروتئین موجود در آنان از جسم سلولی تامین می شود. در هر دوی این زواید میتوکندری ها وجود دارندو در هر دوی اینها عمل انتقال اجسام داخل سلولی توسط لوله های باریک انجام می گردد.