رابرت پلاچیک

شما اینجا هستید:

رابرت پلاچیک متولد ۲۱ اکتبر سال ۱۹۲۷، استاد برجسته در کالج پزشکی آلبرت انیشتین و استادیار دانشگاه فلوریدا جنوبی بود، زمان مرگ وی ۲۹ آپریل ۲۰۰۶ می باشد. او دکترای خود را از دانشگاه کلمبیا دریافت کرد، وی یک روانشناس بود و بیش از ۲۶۰ مقاله، ۴۵ فصل و هشت کتاب و هفت کتاب را در زمان حیاتش ویرایش کرده است. توجه تحقیقاتی وی شامل مطالعه هیجان ها، خودکشی و خشونت و بررسی فرآیند روان درمانی بود.

۱

نظریه هیجان:

ئوری هیجان، روان تکاملی رابرت پلاچیک یکی از مهمترین روش های طبقه بندی پاسخ های عمومی هیجانی است. وی هشت هیجان پایه را مطرح کرد – خشم، ترس، غم؛ انزجار، تعجب، پیش بینی، اعتماد و شادی. پلاچیک پیشنهاد کرد که این هیجان ها اساس بیولوژیکی اولیه داشته و به منظور افزایش آمادگی سازگاری جنسی حیوانات تکامل یافته است، وی چنین استدلال می کند، که اولویت این هیجان ها برای نمایش هر کدام به عنوان عامل حرکت رفتار با ارزش بقایی بالا، مانند القاء ترس که موجب پاسخ جنگ و گریز می شود.

ده پیش فرض:

تئوری روان تکاملی پلاچیک در خصوص هیجان های پایه دارای ده پیش فرض است:

۱- مفهوم هیجان ها قابل تطبیق در تمامی سطوح تکامل بوده و برای تمامی حیوانات از جمله انسان قابل اجرا است.

۲- هیجان ها دارای تاریخ تکاملی بوده و شیوه بیان آنها در گونه های مختلف تکامل یافته است.

۳- هیجان ها در خدمت انطباق و کمک به ارگانیسم در راستای مقابله با مسائل مهم بقاء محیطی عمل می کند.

۴- با توجه به تفاوت بیان هیجانها در گونه های مختلف، عناصر مشترک خاص یا الگوهای اولیه وجود دارد، که می توان آنها را شناسایی کرد.

۵- تعداد هیجانهای پایه، اولیه یا نمونه بسیار کم است.

۶- همه هیجانهای دیگر مخلوط یا مشتق شده هستند، به عبارت دیگر آنها به صورت مخلوط، ترکیبی یا ترکیباتی از هیجان های اولیه رخ می دهند.

۷- هیجان های اولیه سازه های فرضی یا ایده آلی هستند که خواص و خصوصیات آنها را فقط می توان از انواع مختلفی از شواهد استنتاج کرد.

۸- هیجان های اولیه را می توان از نظر جفت های مخالف قطبی نامگذاری کرد.

۹- همه هیجان ها در درجه شباهت با یکدیگر تفاوت دارند.

۱۰- هر هیجان در سطوح مختلف شدت و تحریک پذیری می تواند وجود داشته باشد.

۲

چرخ هیجان های پلاچیک:

وی به روشی غافلگیر کننده و ظریف برای نمایش هیجان های مختلف یک چرخ هیجانی بوجود آورد. وی ابتدا مدل سه بعدی مخروطی شکل یا مدل دو بعدی دایره ای شکل خود را برای نحوه ارتباط هیجان ها در سال ۱۹۸۰ پیشنهاد کرد.

او ۸ هیجان اولیه دو قطبی را پیشنهاد داد: شادی و غم، خشم نسبت به ترس، اعتماد در مقابل انزجار و تعجب در مقابل پیش بینی. همچنین به وسیله مدل سیرکمپلکس بین چرخ هیجان و چرخ رنگ ارتباط برقرار کرد. مانند رنگ ها، هیجان های اولیه می توانند با شدت های مختلفی بیان شوند و همچنین امکان ترکیب آنها برای ایجاد هیجان های مختلف به وجود می آید.

این تئوری امکان  توضیح مکانیسم های دفاعی روانشناختی را بوجود می آورد، پلاچیک هشت مکانیسم دفاعی، بر مبنای هشت هسته ابراز هیجانی پیشنهاد کرد.